Boekrecensie: Gezond & Blij – zonder diëten

Een leuke bijkomstigheid van het onderhouden van een website over voeding en gezondheid is dat er allerlei leuks op je af komt. Denk aan een uitnodiging voor het geven van een lezing bij ABN AMRO, een verzoek voor een voedingsadvies aan een hoogbejaarde man – die nota bene 3 beroertes heeft gehad, nu het Voedselzandloperdieet volgt en waarvan zijn vrouw graag wil weten of hij alle voedingsstoffen wel in voldoende mate binnenkrijgt – en een aanvraag om een boek te recenseren. Ay Lin Kho, die net als ik de studie Voeding en Gezondheid in Wageningen heeft gevolgd en al meer dan tien jaar in de voedingsindustrie actief is, heeft tijdens haar 2-jaar durende verblijf in China hard gewerkt aan een boek over gezonde voeding en leefstijl, dat sinds kort ook in het Nederlands verkrijgbaar is. Gezond & Blij – zonder diëten is de titel van het boek waarin kennis over gezonde voeding op een luchtige, speelse en toch wetenschappelijk verantwoorde manier gepresenteerd wordt. Het is een frisse mix van door wetenschap ondersteunde feiten en een flinke dosis traditionele Chinese voedingskennis. Gezonde voeding met een vrolijk-stemmende Aziatische twist!

De eerste twee hoofdstukken zijn in essentie een verkorte opleiding tot diëtist. Op een kort maar krachtige manier heeft Ay Lin Kho essentiële en fundamentele voedingskennis op papier weten te zetten. Het advies dat Ay Lin Kho geeft aan mensen die niet goed weten wat een gezonde leefstijl inhoudt om een aantal weken samen te leven met mensen die dat wel weten vind ik erg interessant. Ik zie direct een nationaal project voor me waarbij alle mensen met overgewicht en een ongezonde leefstijl een aantal weken in huis komen bij mensen met een gezond gewicht en een gezonde leefstijl. Zou dat geen geweldig interessant experiment zijn?

Wondervoedsel

In het derde hoofstuk over wondervoedsel – oftewel de momenteel immens populaire en tevens sterk bekritiseerde superfoods – behandelt Ay Lin een breed scala aan voedingsmiddelen met specifieke gezondheidsbevorderende eigenschappen. Dat de wetenschappelijke onderbouwing betreffende de gezondheidseffecten van deze voedingsmiddelen in de meeste gevallen flinterdun is (wat Ay Lin Kho onderkent), neemt niets weg van het plezier dat ik heb beleefd aan het lezen over de historie en eigenschappen van – zelfs mij – vreemde en exotische voedingsmiddelen. Onder andere goji-bessen, gember, honing, zeewier, maar ook de Polynesische noni, de Braziliaanse açaibes en mij volstrekt onbekende paddenstoelen komen voorbij. Het lezen van deze informatie herinnerde mij aan het inzicht dat kennis van de achtergrond en traditionele gebruiken essentieel is om daadwerkelijk expertise op het gebied van gezonde voeding te ontwikkelen. Gezond & Blij – zonder diëten is doorspekt met dit soort informatie, wat aantoont dat de kennis van Ay Lin Kho zowel breed als diepgaand is.

Psychologische aspecten van het eetgedrag

Na het hoofdstuk over wondervoedsel wijdt Ay Lin Kho uit over het gebied waarin ze gespecialiseerd is: de onderliggende psychologische aspecten van het menselijke eetgedrag. De schadelijke effecten van diëten op zowel het lichaam als het brein komen aan bod. Stapje voor stapje wordt uitgelegd wat de psychologische effecten zijn van het onthouden van voeding, zodat je als lezer wordt uitgerust met kennis om in de toekomst bewuster met voeding om te kunnen gaan. Ay Lin Kho beschrijft o.a. het zogenaamde ‘what-the-hell-effect’ – het verschijnsel dat bij lijnende mensen na het eten van één koekje vaak alle remmen los gaan en vervolgens het hele pak wordt opgegeten – maar ook het macabere verhongeringsexperiment van Ancel Keys en Brian Wansink’s principe van de onbewuste marge, wat inhoudt dat de meeste mensen een verschil van 200-300 kcal meer of minder per dag helemaal niet opmerken en die marge dus prima te gebruiken is om op de lange termijn zonder al teveel moeite flink af te vallen.

Portiegrootte, variatie en eetomgeving

In het hoofdstuk over onbewust eten wordt uitgelegd wat de enorme invloed van onze omgeving is op ons eetgedrag. Portiegrootte, variatie en de directe eetomgeving hebben in belangrijke mate het vermogen om te beïnvloeden wat en hoeveel we eten. Wist jij bijvoorbeeld dat je meer eet van grotere borden en dat je minder eet wanneer het contrast tussen de kleur van het bord en het eten groter is en ook wanneer het contrast tussen het bord en de tafel juist kleiner is? Zo kun je namelijk beter inschatten hoeveel eten er daadwerkelijk op je bord ligt, aldus Ay Lin Kho. Gezond & Blij staat vol van dit soort tips, waardoor de lezer in de toekomst zelf in staat is om zichzelf de juiste nudges – duwtjes in de goede richting – te geven en zo een gezonder eetpatroon te realiseren.

Het boek bevat naast tips over gezonde voeding ook andere tips die bijdragen aan een gezonde leefstijl. Ay Lin Kho geeft onder andere praktische tips om te voorkomen dat je teveel eet voor het slapen gaan, teveel drinkt op feestjes, teveel taart eet op je werk (je hebt het recht om te doen wat goed voor je is, je kunt een stuk taart gewoon afslaan) en kilo’s aankomt tijdens de feestdagen. Ook lichaamsbeweging, slaap, huidverzorging en effecten van stress (kaalheid) komen ruimschoots aan bod.

Leefstijl met gezonde voeding

Ay Lin Kho sluit Gezond & Blij af met een hoofdstuk vol praktische weetjes, tips en trucs voor een leefstijl met gezonde voeding. Hilarisch is het voorbeeld dat ze beschrijft waarin haar Chinese vriendin Luo Wei voor het ontbijt een volledige cake naar binnen werkt, simpelweg omdat ze niet bekend was met de calorische eigenschappen van een Nederlandse cake. Zo zie je maar, zonder kennis van gezonde voeding en vaardigheden om deze kennis toe te passen is het niet gemakkelijk om een gezonde leefstijl te hanteren in de moderne wereld. De geborgen gevaren van lightproducten, tips om meer groenten in je maaltijden te verwerken en hoe je de spijsvertering een handje kunt helpen komen in het laatste hoofdstuk aan bod.

Een kritische noot? Soms gaat het wetenschappelijk gezien iets te kort door de bocht, voornamelijk wanneer het om mogelijke gezondheidseffecten van specifieke voedingsmiddelen gaat. Ay Lin Kho benadrukt ook zelf dat er vaak in onvoldoende mate wetenschappelijk bewijs is voor de gezondheidseffecten van natuurlijke voedingsmiddelen, maar nuanceert deze observatie door te stellen dat dit niet betekent dat er helemaal geen gezondheidseffect is. Er kan simpelweg niet voldoende onderzoek naar uitgevoerd zijn, maar ook de gevoeligheid van de onderzoeksmethoden kan ontoereikend zijn geweest voor het vaststellen van een bepaald gezondheidseffect.

Gezond duwtje in de rug

“Het doel van dit boek is dat lezers ‘aah’ en ‘ooh’ zeggen en dat ze een gezond duwtje in de rug krijgen”, aldus Ay Lin Kho in de introductie van haar boek. Naar mijn mening is Ay Lin Kho daar met Gezond & Blij – zonder diëten volledig in geslaagd. Het is een vlot en helder geschreven boek geworden vol met leuke wetenswaardigheden over de werking van ons lichaam, bijzondere voedingsmiddelen en een sterke nadruk op psychologische kennis omtrent ons eetgedrag, waarmee de lezer praktische adviezen krijgt aangereikt om gezonder en bewuster te gaan eten en leven. En daar worden we inderdaad blij van!

Ay Lin Kho’s ultieme gezondheidstip is om gezonde vrienden en een gezonde partner te zoeken, omdat je dan zelf ook automatisch gezonder gaat eten. Mijn tip is om tevens haar boek te lezen, zodat je zelf meer controle krijgt over je eigen eetgedrag.  

Gezond & Blij bestellen

Gezond & Blij – zonder diëten, Ay Lin Kho, NutriKho, ISBN 9789082168013, 384 pagina’s, € 24,50

Je kunt haar boek bestellen via haar eigen website aylinkho.com